İş ve aile varken yan proje nasıl yürütülür?

İşin ve ailen varken de anlamlı bir yan proje yürütebilirsin, ama güne daha çok saat sıkıştırarak değil. Bence işe yarayan dört şey var: kısa ve düzenli zaman bloklarını korumak, en taze enerjini en zor işe ayırmak, sıkıcı kısmı araçlara bırakmak ve içinden geldiğinden çok daha erken hayır demek.

Uluslararası satışta tam zamanlı çalışıyorum, babayım, kalan vakitte de yapay zekayla bir şeyler kuruyorum. Bu işi çözmüş değilim. Şu an neye inandığımı ve neyi denediğimi yazıyorum, biraz da kendime söz vermiş olmak için.

Kısa bloklar büyük planlardan iyidir

Yan projelerin en büyük tuzağı “büyük hafta sonu”. Cumartesi bütün gün boşum, o zaman adam akıllı otururum dersin. Cumartesi gelir; aile planı, ayak işleri ya da düpedüz yorgunluk derken proje bir hafta daha kayar.

Artık şuna inanıyorum: Gerçekten yapılan kısa bir blok, belki yapılacak uzun bir bloktan daha değerli. Sık tekrarlanan kısa bir zaman dilimi projeyi kafanda sıcak tutuyor. Nerede kaldığını hatırlıyorsun. Vaktin yarısını kaldığın yere dönmeye harcamıyorsun.

İşin püf noktası, o bloğa saygı duyduğun biriyle yapacağın bir toplantı gibi davranmak. Takvime yazılıyor. Başlangıç ve bitiş saati var. Bir de önceden yazılmış tek ve net bir hedefi var, ki o süreyi ne yapacağına karar vermekle geçirmeyesin.

Saatten çok enerji önemli

Yorucu bir günün sonundaki bir saatle kafanın berrak olduğu bir saat aynı şey değil. Yan proje tavsiyelerinin çoğu saat sayıyor. Bence enerji saymak lazım.

O yüzden işi o anki halime göre seçmeye çalışıyorum. Bir sistem tasarlamak, yazı yazmak, sırada ne yapacağıma karar vermek gibi kafa isteyen işler zinde olduğum saatlere kalıyor. Enerjim düşükken mekanik işleri yapıyorum: dosya adlarını düzenlemek, ufak düzeltmeler, dokümantasyon okumak, notları toparlamak.

İnsanların ilk feda ettiği şey uyku. Bence bu bir hata. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), yetişkinlerin gecede 7 saat ya da daha fazla uyumasını öneriyor ve yeterli uykunun dikkati ve hafızayı desteklediğini söylüyor. Gece geç saate kadar çalışmak ertesi gün işte ve evde odağımı götürüyorsa zaman kazanmış olmuyorum. Ağır faizle borç almış oluyorum.

Sıkıcı kısmı araçlara bırak

Yapay zekanın bende değiştirdiği şey tam olarak bu. Yan projeye ayırdığım zamanın büyük kısmı, yapılması gereken ama illa benim yapmam gerekmeyen işlere gidiyordu: ilk taslaklar, kalıp kodlar, biçimlendirme, uzun bir yazışmanın özeti, dağınık notları kontrol listesine çevirmek.

Artık bunları devretmeye çalışıyorum. Kararları değil, işin tamamen benim muhakememe dayandığı kısımları da değil. Sadece onların etrafındaki tekrar eden işleri. Amacım daha çok iş yapmak değil. Kısıtlı ve verimli vaktimi sadece benim yapabileceğim kısma ayırmak.

Kendime koyduğum bir kural var: Bir araç bana zaman kazandırıyorsa o zamanı otomatik olarak yeni işle doldurmuyorum. Bazen kazanç, bilgisayarı biraz erken kapatmaktır.

Erken hayır de, önce de kendine

Yan projedeki “hayır”ların çoğu başkasına değil, kendi fikirlerine söyleniyor. Her yeni özellik, yeni proje ya da yeni platform tek başına küçük görünür. Hepsi bir araya gelince de sessiz sedasız bütün boş akşamlarını yer.

Karar verirken şu sorular işime yarıyor:

• Bu, şu an üzerinde çalıştığım tek şeyi ileri taşıyor mu? Taşımıyorsa bu haftaya değil, “sonra” listesine giriyor.
• Kimse görmeyecek olsa yine yapmak ister miydim? Cevap hayırsa yanlış bir sebeple yapıyor olabilirim.
• Bunun evdeki bedeli ne? Yan projeye ayırdığın zaman bir yerden çıkıyor. Nereden çıktığı konusunda kendime karşı dürüst olmayı tercih ederim.

Kendine hayır demeyi öğrenince başkasına demek de kolaylaşıyor. Net ve erken bir hayır, tutamayacağın bir evetten daha naziktir.

Projeyi kötü bir ayı atlatacak kadar küçük tut

İşin yoğun olduğu, ailenin seni bütünüyle istediği haftalar olacak. Bu başarısızlık değil, hayatın ta kendisi. Aile her zaman önce gelir.

Bence iyi bir yan proje, ara verince dağılmayan projedir. Nerede kaldığına dair net notlar, kısa bir “sıradaki adımlar” listesi ve tek oturuşta yeniden ele alabileceğin kadar dar bir kapsam. Bir proje ancak hayatın geri kalanı tıkırında giderken yürüyorsa, büyük ihtimalle şu dönem için fazla büyüktür.

Yan proje kahramanlık işi değil. Küçük adımlarla da olsa düzenli olarak işin başına oturmak, enerjini korumak ve senin için neyin daha önemli olduğu konusunda dürüst olmak demek. Ben de bunu yapmaya çalışıyorum.

Kaynaklar

• CDC: About Sleep